Dz.U.91.88.400
1992-01-01 zm. Dz.U.92.21.86
1993-01-01 zm.wyn.z Dz.U.92.54.254
1994-05-26 zm. Dz.U.94.53.214
1995-01-01 zm. Dz.U.95.34.163
1995-03-01 zm. Dz.U.95.4.17
1996-01-01 zm.wyn.z Dz.U.95.141.692
1996-10-01 zm. Dz.U.96.106.496
1997-01-01 zm.wyn.z Dz.U.96.156.773
1997-01-23 zm. Dz.U.96.152.723
1997-07-01 zm. Dz.U.96.152.723
1998-03-12 zm. Dz.U.97.106.680
1998-09-01 zm. Dz.U.97.88.554
1999-01-01 zm. Dz.U.98.106.668
zm.wyn.z Dz.U.97.28.153
1999-06-04 zm. Dz.U.99.45.436
2000-01-01 zm. Dz.U.99.110.1255
zm. Dz.U.99.45.436
2001-09-07 zm. Dz.U.01.81.874
2001-11-08 zm. Dz.U.01.81.877
2002-06-29 zm. Dz.U.02.74.676
USTAWA
z dnia 24 sierpnia 1991 r.
o Państwowej Straży Pożarnej.
(Dz. U. z dnia 8 października 1991 r.)
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. 1. Powołuje się Państwową Straż Pożarną jako zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formację, przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami.
2. (1) Do podstawowych zadań Państwowej Straży Pożarnej należy:
1) rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń,
2) organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń,
3) wykonywanie pomocniczych specjalistycznych czynności ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń przez inne służby ratownicze,
4) (2) kształcenie kadr dla potrzeb Państwowej Straży Pożarnej i innych jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz powszechnego systemu ochrony ludności,
5) nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych,
6) (3) prowadzenie prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności.
3. Służbę w Państwowej Straży Pożarnej pełnią funkcjonariusze pożarnictwa, zwani dalej "strażakami".
Art. 2. (4) (skreślony).
akty wykonawcze
Art. 3. 1. (5) Zadania przewidziane dla Państwowej Straży Pożarnej w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wykonuje Wojskowa Ochrona Przeciwpożarowa w trybie i na zasadach określonych, w drodze rozporządzenia, przez Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych.
2. W Wojskowej Ochronie Przeciwpożarowej mogą pełnić służbę także strażacy Państwowej Straży Pożarnej, wyznaczeni za ich zgodą przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.
3. (6) Minister Obrony Narodowej oraz minister właściwy do spraw wewnętrznych określą, w drodze rozporządzenia, zasady mianowania, przenoszenia i zwalniania ze stanowisk służbowych oraz zawieszania w czynnościach służbowych strażaków, o których mowa w ust. 2, a także organy właściwe do wymierzania im kar dyscyplinarnych.
akty wykonawcze
Art. 4-6. (7) (skreślone).
Art. 7. (8) Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) akcjach ratowniczych - rozumie się przez to działania ratownicze organizowane i kierowane przez Państwową Straż Pożarną,
2) (9) pomocniczych specjalistycznych czynnościach ratowniczych - rozumie się przez to działania Państwowej Straży Pożarnej w ramach udzielanej pomocy innym służbom ratowniczym, z wyłączeniem działań porządkowo-ochronnych, zastrzeżonych dla innych jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych,
3) (10) staroście - należy przez to rozumieć również przewodniczącego zarządu miasta w miastach na prawach powiatu.
projekty ustaw
Rozdział 2
Organizacja Państwowej Straży Pożarnej
Art. 8. (11) 1. Jednostkami organizacyjnymi Państwowej Straży Pożarnej są:
1) Komenda Główna,
2) komenda wojewódzka,
3) komenda powiatowa (miejska),
4) Szkoła Główna Służby Pożarniczej, pozostałe szkoły oraz ośrodki szkolenia,
5) jednostki badawczo-rozwojowe,
6) Centralne Muzeum Pożarnictwa.
2. W skład komendy powiatowej (miejskiej) Państwowej Straży Pożarnej wchodzą jednostki ratowniczo-gaśnicze.
3. Komendanci komend, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, mogą tworzyć jednostki ratowniczo-gaśnicze.
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowe zasady tworzenia i likwidacji jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej,
2) szczegółowe zasady wyposażenia jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, a w szczególności:
a) standardy wyposażenia jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej w pojazdy gaśnicze i specjalne oraz w sprzęt i środki techniczne,
b) normy wyposażenia w sprzęt specjalistyczny, pojazdy i środki techniczne do ratownictwa technicznego, chemicznego, ekologicznego i medycznego,
c) normy wyposażenia krajowych baz sprzętu specjalistycznego i środków gaśniczych,
3) (12) zasady gospodarki transportowej i organizacji zaplecza obsługowo-naprawczego w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej,
4) (13) zasady okresowych badań sprzętu i wyposażenia ratowniczo-gaśniczego będącego w eksploatacji w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej,
5) (14) zasady przeprowadzania okresowych przeglądów technicznych sprzętu i wyposażenia ratowniczo-gaśniczego oraz obiektów jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej.
akty wykonawcze
Art. 9. (15) 1. Centralnym organem administracji rządowej w sprawach organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej jest Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, podległy ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
2. Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej powołuje spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej i odwołuje Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
3. Zastępców Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej powołuje spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej i odwołuje minister właściwy do spraw wewnętrznych, na wniosek Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.
Art. 10. (16) 1. Do zadań Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej należy:
1) kierowanie pracą Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej,
2) kierowanie krajowym systemem ratowniczo-gaśniczym, a w szczególności:
a) dysponowanie jednostkami krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na obszarze kraju, poprzez swoje stanowisko kierowania,
b) ustalanie zbiorczego planu sieci jednostek krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego,
c) ustalanie planu rozmieszczania na obszarze kraju sprzętu specjalistycznego w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego,
d) dysponowanie odwodami operacyjnymi i kierowanie ich siłami,
e) dowodzenie działaniami ratowniczymi, których rozmiar lub zasięg przekracza możliwość sił ratowniczych województwa,
f) organizowanie i kierowanie centralnymi odwodami operacyjnymi,
g) analizowanie działań ratowniczych prowadzonych przez jednostki organizacyjne krajowego systemu ratowniczo- gaśniczego,
3) analizowanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń,
4) inicjowanie przedsięwzięć oraz prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa,
5) organizowanie i określanie zasad kształcenia zawodowego,
6) inicjowanie oraz przygotowywanie projektów aktów normatywnych dotyczących ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa,
7) powoływanie i odwoływanie rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i nadzór nad ich działalnością,
8) ustalanie programów i zasad szkolenia pożarniczego dla jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 2-6 i 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 81, poz. 351, z 1994 r. Nr 27, poz. 96 i Nr 89, poz. 414, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 111, poz. 725 i Nr 121, poz. 770 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668),
9) wspieranie inicjatyw społecznych w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa,
10) współdziałanie z Zarządem Głównym Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej,
11) prowadzenie współpracy międzynarodowej w zakresie swojej właściwości.
2. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej sprawuje nadzór nad:
1) Szkołą Główną Służby Pożarniczej, w zakresie wykonywania przez nią zadań jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej,
2) pozostałymi szkołami oraz jednostkami badawczo-rozwojowymi Państwowej Straży Pożarnej,
3) Centralnym Muzeum Pożarnictwa.
3. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej kontroluje działania organów i jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej.
4. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej jest przełożonym strażaków pełniących służbę w Państwowej Straży Pożarnej.
Art. 11. (17) 1. Zadania i kompetencje Państwowej Straży Pożarnej na obszarze województwa wykonują:
1) wojewoda przy pomocy komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, jako kierownika straży wchodzącej w skład zespolonej administracji rządowej w województwie,
2) komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej.
2. Komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wykonuje w imieniu wojewody zadania i kompetencje określone w ustawach.
Art. 11a. (18) 1. W postępowaniu administracyjnym, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Państwowej Straży Pożarnej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, organem właściwym jest komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej.
2. W postępowaniu administracyjnym, w sprawach, o których mowa w ust. 1, organami wyższego stopnia są:
1) w stosunku do komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej - komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej,
2) w stosunku do komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej - Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej.
Art. 12. (19) 1. Komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej powołuje, spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej, minister właściwy do spraw wewnętrznych na wniosek Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej złożony po uzyskaniu zgody wojewody.
2. Komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej odwołuje minister właściwy do spraw wewnętrznych - po zasięgnięciu opinii wojewody.
3. W przypadku braku opinii, o której mowa w ust. 2, minister właściwy do spraw wewnętrznych odwołuje komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej po upływie 14 dni od dnia przedstawienia wniosku o odwołanie.
4. Zastępców komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej powołuje spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej i odwołuje Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej na wniosek komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej.
5. Do zadań komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej należy:
1) kierowanie komendą wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej,
2) opracowywanie planów ratowniczych na obszarze województwa, z uwzględnieniem przepisów art. 10 ust. 1 pkt 2 lit. b) i c),
3) organizowanie krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, w tym odwodów operacyjnych na obszarze województwa,
4) dysponowanie oraz kierowanie siłami i środkami krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na obszarze województwa poprzez swoje stanowisko kierowania, a w szczególności dowodzenie działaniami ratowniczymi, których rozmiar lub zasięg przekracza możliwość sił ratowniczych powiatu,
5) kontrola uzgadniania projektów budowlanych pod względem ochrony przeciwpożarowej,
6) kontrolowanie organów i jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej działających na obszarze województwa,
7) analizowanie stanu bezpieczeństwa województwa w zakresie zadań realizowanych przez Państwową Straż Pożarną,
8) wspieranie inicjatyw społecznych w zakresie ochrony przeciwpożarowej,
9) współdziałanie z zarządem wojewódzkim Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.
orzeczenia sądów
Art. 13. (20) 1. (21) Komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej powołuje spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, w porozumieniu ze starostą. Przepisu art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91, poz. 578 i Nr 155, poz. 1014, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 26, poz. 306, Nr 48, poz. 552, Nr 62, poz. 718, Nr 88, poz. 985, Nr 91, poz. 1009 i Nr 95, poz. 1041 oraz z 2001 r. Nr 45, poz. 497) nie stosuje się.
2. Komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej odwołuje komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej po zasięgnięciu opinii starosty. Przepis art. 12 ust. 3 stosuje się odpowiednio.
3. (22) Zastępców komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej powołuje spośród oficerów lub aspirantów Państwowej Straży Pożarnej i odwołuje komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, na wniosek komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej.
4. Do zadań komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej należy:
1) kierowanie komendą powiatową (miejską) Państwowej Straży Pożarnej,
2) organizowanie jednostek ratowniczo-gaśniczych,
3) organizowanie na obszarze powiatu krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego,
4) dysponowanie oraz kierowanie siłami i środkami krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na obszarze powiatu poprzez swoje stanowisko kierowania,
5) organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczej,
6) współdziałanie z komendantem gminnym ochrony przeciwpożarowej, jeżeli komendant taki został zatrudniony w gminie,
7) rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń,
8) opracowywanie planów ratowniczych na obszarze powiatu,
9) nadzorowanie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych,
10) wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa,
11) wstępne ustalanie przyczyny oraz okoliczności powstania i rozprzestrzeniania się pożaru oraz miejscowego zagrożenia,
12) organizowanie szkolenia i doskonalenia pożarniczego,
13) szkolenie członków ochotniczych straży pożarnych,
14) współdziałanie z zarządem (oddziałem) powiatowym Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.
orzeczenia sądów
Art. 13a. (23) 1. Komendanci wykonują swoje zadania przy pomocy komend, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1-3.
2. Organizację Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej określa statut nadany, w drodze rozporządzenia, przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
3. Regulamin organizacyjny komendy wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej jest ustalany przez komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej i zatwierdzany przez wojewodę.
4. Regulamin organizacyjny komendy powiatowej (miejskiej) Państwowej Straży Pożarnej jest ustalany przez komendanta powiatowego i zatwierdzany przez komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej.
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady organizacji komendy wojewódzkiej i powiatowej Państwowej Straży Pożarnej.
akty wykonawcze
Art. 14. (24) 1. Rada powiatu przynajmniej raz na rok rozpatruje informacje komendanta powiatowego Państwowej Straży Pożarnej o stanie bezpieczeństwa ochrony przeciwpożarowej oraz o zagrożeniach pożarowych powiatu (miasta na prawach powiatu). Na polecenie starosty informację taką właściwy komendant jest obowiązany składać w każdym czasie.
2. Rada powiatu (miasta) na podstawie informacji, o których mowa w ust. 1, może określić w drodze uchwały istotne dla wspólnoty samorządowej zagrożenia bezpieczeństwa pożarowego.
3. W przypadku bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa wspólnoty samorządowej, w szczególności życia lub zdrowia, przewodniczący zarządu gminy lub powiatu może wydać komendantowi powiatowemu (miejskiemu) Państwowej Straży Pożarnej polecenie podjęcia działań w zakresie właściwości Państwowej Straży Pożarnej, zmierzających do usunięcia tego zagrożenia.
4. Uchwała, o której mowa w ust. 2, lub polecenie wydane na podstawie ust. 3 nie mogą dotyczyć wykonania konkretnej czynności służbowej. Uchwała lub polecenie nie mogą również określać sposobu wykonania zadania przez Państwową Straż Pożarną.
5. Starosta lub wójt (burmistrz lub prezydent miasta) ponoszą wyłączną odpowiedzialność za treść i skutki polecenia, o którym mowa w ust. 4.
6. Polecenie, o którym mowa w ust. 4, podlega niezwłocznemu wykonaniu. Polecenie przekazane ustnie wymaga potwierdzenia na piśmie.
7. Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej niezwłocznie przedkłada sprawę komendantowi wojewódzkiemu Państwowej Straży Pożarnej, jeżeli nie jest w stanie wykonać polecenia, o którym mowa w ust. 4.
8. Polecenie, o którym mowa w ust. 4, naruszające prawo jest nieważne. O nieważności polecenia stwierdza wojewoda.
projekty ustaw
Art. 15. (25) (skreślony).
Art. 16. (26) (skreślony).
Art. 17. (27) 1. Organizację i zakres działania Szkoły Głównej Służby Pożarniczej oraz tryb powoływania lub odwoływania jej komendanta i jego zastępców regulują przepisy o wyższym szkolnictwie wojskowym.
2. Komendantów pozostałych szkół Państwowej Straży Pożarnej i ich zastępców powołuje spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej i odwołuje Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej.
Art. 17a. (28) 1. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej tworzy ośrodki szkolenia oraz określa ich organizację i zakres działania.
2. Komendanta ośrodka szkolenia powołuje spośród oficerów Państwowej Straży Pożarnej i odwołuje Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej na wniosek komendanta wojewódzkiego.
Art. 18. Organizację, zakres działania oraz tryb powoływania dyrektora jednostki badawczo-rozwojowej Państwowej Straży Pożarnej reguluje odrębna ustawa.
Art. 19. (29) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór oraz tryb nadawania sztandaru jednostkom organizacyjnym Państwowej Straży Pożarnej.
akty wykonawcze
Rozdział 2a (30)
Zasady finansowania Państwowej Straży Pożarnej
Art. 19a. 1. Koszty związane z funkcjonowaniem Państwowej Straży Pożarnej są pokrywane z budżetu państwa.
2. Koszty funkcjonowania Państwowej Straży Pożarnej na obszarze powiatu są pokrywane z dotacji celowej budżetu państwa.
Art. 19b. W pokrywaniu części kosztów funkcjonowania Państwowej Straży Pożarnej mogą uczestniczyć:
1) gmina, powiat lub samorząd województwa,
2) organizatorzy imprez masowych.
Art. 19c. (31) Wykonywanie zadań zleconych szkołom Państwowej Straży Pożarnej przez osoby prawne lub fizyczne wykraczających poza zakres ustawowych zadań jest finansowane przez właściwego zleceniodawcę na podstawie zawartej umowy, a środki finansowe uzyskane z tego tytułu stanowią środki specjalne jednostki przeznaczone na cele statutowe szkół.
Art. 19d. Osoby prawne lub fizyczne mogą uczestniczyć w ponoszeniu kosztów budowy strażnic, ich wyposażenia i utrzymania.
Rozdział 3
Organizacja i prowadzenie akcji ratowniczej
Art. 20. 1. (32) Akcję ratowniczą organizuje i kieruje nią Państwowa Straż Pożarna.
1a. (33) (skreślony).
2. (34) Podczas wykonywania czynności, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3, jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej, biorące udział w akcjach ratowniczych, obowiązane są przestrzegać wskazań lub instrukcji osób kierujących tymi służbami.
Art. 20a. (35) 1. Państwowa Straż Pożarna może wykorzystywać zwierzęta w akcjach ratowniczych.
2. (36) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, gatunki i rasy zwierząt, o których mowa w ust. 1, a także szczegółowe zasady ich szkolenia oraz normy wyżywienia, uwzględniając w szczególności:
1) specjalności ratownicze,
2) kwalifikacje egzaminatorów i tryb egzaminowania,
3) wzory dokumentacji szkolenia i żywienia zwierząt.
Art. 21. 1. Strażacy biorący udział w akcji ratowniczej, w zakresie niezbędnym do prowadzenia akcji, mają prawo korzystania z:
1) dróg, gruntów i zbiorników wodnych państwowych, komunalnych i prywatnych,
2) komunalnych i prywatnych ujęć wodnych i środków gaśniczych.
2. W okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności strażak kierujący akcją ratowniczą ma prawo zarządzenia:
1) ewakuacji ludzi i mienia z terenu objętego akcją ratowniczą,
2) koniecznych prac wyburzeniowych i rozbiórkowych,
3) wstrzymania komunikacji w ruchu lądowym,
4) udostępnienia pojazdów, środków i przedmiotów niezbędnych do akcji ratowniczej,
5) zakazu przebywania osobom postronnym w rejonie akcji ratowniczej.
3. Ponadto w okolicznościach, o których mowa w ust. 2, kierujący ma prawo:
1) żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych, jednostek gospodarczych, organizacji społecznych i obywateli,
2) odstąpienia od zasad działania uznanych powszechnie za bezpieczne.
4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb korzystania z praw, o których mowa w ust. 2 i 3.
akty wykonawcze
Art. 22. (37) 1. Osobie nie będącej strażakiem, która uległa wypadkowi, oraz członkom rodziny osoby zmarłej wskutek takiego wypadku, w związku z wypełnianiem obowiązków, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 1, lub ćwiczeniami organizowanymi przez Państwową Straż Pożarną, przysługują świadczenia odszkodowawcze.
2. Za użycie, zniszczenie, uszkodzenie lub utratę bez winy właściciela środków transportowych, inwentarza lub innego mienia w związku z akcją ratowniczą lub ćwiczeniami organizowanymi przez Państwową Straż Pożarną przysługuje odszkodowanie.
3. (38) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zakres, szczegółowe zasady i tryb przyznawania świadczeń i odszkodowania, o których mowa w ust. 1 i 2.
akty wykonawcze
Rozdział 4
Czynności kontrolno-rozpoznawcze w zakresie ochrony przeciwpożarowej(39)
Art. 23. 1. (40) W celu realizacji nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych, rozpoznawania zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń oraz przygotowywania do działań ratowniczych, Państwowa Straż Pożarna przeprowadza czynności kontrolno-rozpoznawcze oraz ćwiczenia i manewry.
2. Czynności kontrolno-rozpoznawcze obejmują w szczególności:
1) kontrolę przestrzegania przepisów przeciwpożarowych,
2) rozpoznawanie zagrożeń innych niż pożarowe,
3) wstępne ustalenia przyczyn oraz okoliczności powstania i rozprzestrzeniania się pożaru.
3. (41) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb, zakres i szczegółowe zasady przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych, kwalifikacje i tryb wyznaczania osób uprawnionych do czynności kontrolno-rozpoznawczych oraz wzór upoważnienia dla ich przeprowadzania.
akty wykonawcze
Art. 24. 1. Czynności kontrolno-rozpoznawcze, o których mowa w art. 23 ust. 2, mogą być przeprowadzane także:
1) na polecenie sądu, prokuratora lub Najwyższej Izby Kontroli,
2) (42) na zlecenie osób prawnych, fizycznych i innych jednostek organizacyjnych.
2. (43) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zasady pobierania opłat za zlecone czynności kontrolno-rozpoznawcze, o których mowa w ust. 1 pkt 2.
akty wykonawcze
Art. 25. Osoba uprawniona do czynności kontrolno-rozpoznawczych ma prawo:
1) wstępu do wszystkich obiektów i pomieszczeń, z wyłączeniem części mieszkalnej oraz stanowiących własność bądź zarządzanych przez:
a) (44) Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu i Straż Graniczną,
b) obce misje dyplomatyczne, urzędy konsularne bądź inne instytucje międzynarodowe korzystające z immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych,
2) żądania wyjaśnień w sprawach związanych z ujawnionymi nieprawidłowościami.
Art. 26. 1. (45) Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do:
1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie,
2) wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.
2. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
orzeczenia sądów
Art. 27. Organem odwoławczym od decyzji, o których mowa w art. 26, jest komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej.
Rozdział 5
Służba w Państwowej Straży Pożarnej
Art. 28. Służbę w Państwowej Straży Pożarnej może pełnić obywatel polski korzystający z pełni praw publicznych, posiadający określone kwalifikacje zawodowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby.
Art. 28a. (46) 1. Strażak pełni służbę w jednostce organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej.
2. Ze względu na potrzeby ochrony przeciwpożarowej strażak może być, za jego zgodą, wyznaczony przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej do wykonywania określonych zadań poza jednostkami organizacyjnymi Państwowej Straży Pożarnej.
3. (47) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb wyznaczania strażaków do wykonywania zadań poza jednostkami organizacyjnymi Państwowej Straży Pożarnej oraz ich uprawnienia i obowiązki.
akty wykonawcze
Art. 29. (48) 1. Oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Państwowej Straży Pożarnej dokonują komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zasady, właściwość i tryb postępowania komisji lekarskich w sprawach, o których mowa w ust. 1.
Art. 29a. (49) 1. Jednostka organizacyjna Państwowej Straży Pożarnej jest obowiązana zapewnić strażakowi bezpieczne i higieniczne warunki służby.
2. (50) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki bezpieczeństwa i higieny służby strażaków oraz zakres ich obowiązywania w stosunku do innych osób biorących udział w akcjach ratowniczych, ćwiczeniach lub szkoleniu.
akty wykonawcze
Art. 30. 1. Podejmując służbę w Państwowej Straży Pożarnej, strażak składa ślubowanie według następującej roty: "Ja obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków strażaka, uroczyście ślubuję być ofiarnym i mężnym w ratowaniu zagrożonego życia ludzkiego i wszelkiego mienia - nawet z narażeniem życia. Wykonując powierzone mi zadania, ślubuję przestrzegać prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywać polecenia przełożonych. Ślubuję strzec tajemnicy państwowej i służbowej, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej".
2. (51) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, ceremoniał składania ślubowania, z uwzględnieniem w szczególności:
1) osób uprawnionych do przyjmowania ślubowania i uczestniczenia w ślubowaniu,
2) terminów składania ślubowania,
3) przebiegu ceremoniału ślubowania.
akty wykonawcze
Art. 31. Stosunek służbowy strażaka powstaje z dniem mianowania na stanowisko służbowe, a w przypadku stanowisk, dla których przepisy ustawy przewidują powołanie - z dniem powołania na stanowisko.
Art. 32. (52) 1. Do mianowania strażaka na stanowisko służbowe, przenoszenia na inne, powierzania pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, zawieszania w czynnościach służbowych albo zwalniania ze służby, z zastrzeżeniem art. 47 ust. 1, właściwi są przełożeni:
1) w Komendzie Głównej - Komendant Główny,
2) w komendzie wojewódzkiej - komendant wojewódzki,
3) (53) w komendzie powiatowej (miejskiej) wraz z jednostkami ratowniczo-gaśniczymi - komendant powiatowy (miejski),
4) (54) (skreślony),
5) w Szkole Głównej Służby Pożarniczej i pozostałych szkołach - komendant szkoły,
6) w jednostce badawczo-rozwojowej - dyrektor jednostki,
7) w ośrodku szkolenia - komendant ośrodka,
8) (55) w Centralnym Muzeum Pożarnictwa - dyrektor muzeum.
2. Od decyzji, o których mowa w ust. 1, strażakowi służy odwołanie do wyższego przełożonego.
3. (56) Od decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej strażakowi służy odwołanie do ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Art. 33. Akt mianowania strażaka na stanowisko służbowe w szczególności określić:
1) stanowisko i miejsce służby,
2) termin rozpoczęcia służby,
3) rodzaj mianowania,
4) uposażenie lub zasady jego ustalania.
Art. 34. 1. Osobę podejmującą służbę w Państwowej Straży Pożarnej mianuje się strażakiem w służbie przygotowawczej na okres 3 lat.
2. (57) W szczególnie uzasadnionych przypadkach Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, na wniosek komendanta wojewódzkiego, komendanta szkoły lub dyrektora jednostki badawczo-rozwojowej, może skrócić okres służby przygotowawczej strażaka.
3. W razie przerwy w wykonywaniu przez strażaka obowiązków służbowych, trwającej dłużej niż 3 miesiące, przełożony może przedłużyć okres służby przygotowawczej.
4. Mianowanie strażaka może nastąpić po odbyciu zasadniczej służby wojskowej lub po przeniesieniu do rezerwy bez odbycia tej służby albo po zwolnieniu od obowiązku służby wojskowej.
5. Warunku określonego w ust. 4 nie stosuje się do kobiet, a także absolwentów szkół oficerskich i aspiranckich Państwowej Straży Pożarnej.
6. Po odbyciu służby przygotowawczej strażak zostaje mianowany na stałe.
Art. 35. 1. Czas pełnienia służby strażaka jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku.
2. (58) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, rozkład czasu służby strażaków.
3. (59) Czas służby oraz rozkład czasu służby strażaka wyznaczonego na stanowisko nauczyciela akademickiego określają odrębne przepisy, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2.
akty wykonawcze
Art. 36. (60) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wymagania w zakresie kwalifikacji zawodowych, jakim powinni odpowiadać strażacy na określonych stanowiskach służbowych, oraz etaty stopni służbowych dla poszczególnych stanowisk.
akty wykonawcze
Art. 36a. (61) 1. Strażak podlega okresowemu opiniowaniu służbowemu.
2. W przypadku strażaków - nauczycieli i nauczycieli akademickich opiniowanie służbowe dotyczy również wywiązywania się z obowiązków określonych w odrębnych przepisach.
3. Strażak może wnieść odwołanie od opinii służbowej do wyższego przełożonego w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.
4. (62) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady okresowego opiniowania strażaków oraz tryb wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych.
akty wykonawcze
Art. 37. (63) 1. Strażak otrzymuje dokumenty osobiste stwierdzające pełnienie służby w Państwowej Straży Pożarnej.
2. (64) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje i wzory dokumentów osobistych, organy właściwe do ich wydawania oraz szczegółowe zasady dokonywania wpisów w tych dokumentach.
akty wykonawcze
Art. 37a. (65) Strażakowi można powierzyć pełnienie obowiązków służbowych zgodnie z jego kwalifikacjami na innym stanowisku w tej samej jednostce organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej na okres do 6 miesięcy w roku kalendarzowym. W okresie tym strażakowi przysługuje uposażenie stosownie do zajmowanego stanowiska, lecz nie niższe od dotychczasowego.
Art. 37b. (66) 1. Strażak może być delegowany do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej w tej samej lub innej miejscowości z urzędu lub na własny wniosek.
2. Czas delegacji nie może przekraczać 6 miesięcy w ciągu 2 lat, chyba że strażak wyraża zgodę na dłuższą delegację. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej może w wyjątkowych przypadkach przedłużyć czas delegacji do 12 miesięcy.
Art. 37c. (67) 1. Strażak może być przeniesiony do pełnienia służby w innej miejscowości na własny wniosek lub za jego zgodą.
2. Strażak może być przeniesiony z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej w tej samej miejscowości.
3. Strażak może być przeniesiony z urzędu do jednostki organizacyjnej w innej miejscowości, w razie:
1) posiadania lokalu mieszkalnego w miejscowości będącej siedzibą jednostki organizacyjnej, w której ma pełnić służbę, albo w miejscowości pobliskiej,
2) braku możliwości przeniesienia na niższe stanowisko służbowe w przypadkach określonych w art. 38 ust. 1 i 2,
3) pełnienia służby w tej samej jednostce organizacyjnej przez małżonków albo osoby pozostające ze sobą w stosunku pokrewieństwa do drugiego stopnia włącznie lub powinowactwa pierwszego stopnia, jeżeli między tymi osobami istnieje stosunek podległości służbowej.
Art. 37d. (68) 1. Do delegowania lub przenoszenia do innej jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej właściwi są:
1) Komendant Główny - na obszarze Państwa,
2) komendant wojewódzki - na obszarze województwa,
3) (69) komendant powiatowy (miejski) - na obszarze powiatu.
2. Przepisy art. 32 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 38. 1. Strażaka przenosi się na niższe stanowisko służbowe w razie:
1) wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe,
2) zawinionej utraty uprawnień koniecznych do wykonywania czynności na zajmowanym stanowisku.
2. Strażaka można przenieść na niższe stanowisko służbowe w przypadkach:
1) (70) orzeczenia całkowitej niezdolności do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku przez komisję lekarską, jeżeli nie ma możliwości przeniesienia go na stanowisko równorzędne.
2) nieprzydatności na zajmowanym stanowisku, stwierdzonej w opinii służbowej,
3) niewywiązywania się z obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku,
4) likwidacji zajmowanego stanowiska, jeżeli nie ma możliwości przeniesienia strażaka na równorzędne stanowisko.
3. Strażaka można przenieść na niższe stanowisko służbowe również na jego prośbę.
4. Strażak, który nie wyraził zgody na przeniesienie na niższe stanowisko z przyczyn określonych w ust. 2, może być zwolniony ze służby.
Art. 39. 1. Strażaka zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące.
2. Strażaka można zawiesić w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące.
3. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do 12 miesięcy, chyba że zawieszenie nastąpiło z powodu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
Art. 40. (71) (skreślony).
Art. 41. 1. Strażak wybrany do organów związku ochotniczych straży pożarnych nie traci uprawnień strażaka.
2. Strażak, który przed wyborem do organów związku ochotniczych straży pożarnych pełnił służbę w Państwowej Straży Pożarnej, zachowuje prawo powrotu do służby po zakończeniu kadencji.
Art. 42. (72) 1. Strażak podlega okresowej ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby.
2. Strażak może być skierowany z urzędu lub na jego wniosek do komisji lekarskiej, o której mowa w art. 29, w celu dokonania oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby lub związku przyczynowego poszczególnych schorzeń ze służbą.
3. (73) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zakres, szczegółowe zasady, tryb i częstotliwość przeprowadzania ocen, o których mowa w ust. 1 i 2.
akty wykonawcze
Art. 43. 1. Zwolnienie ze służby następuje w drodze rozwiązania stosunku służbowego; w trybie i na zasadach określonych w ustawie.
2. Strażaka zwalnia się ze służby w przypadkach:
1) (74) orzeczenia przez komisję lekarską całkowitej niezdolności do służby,
2) nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie przygotowawczej,
3) wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby,
4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego,
5) zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia - w terminie do 3 miesięcy,
6) (75) utraty obywatelstwa polskiego.
3. Strażaka można zwolnić ze służby w przypadkach:
1) (76) (skreślony),
2) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo inne niż określone w ust. 2 pkt 4,
3) nabycia prawa do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej,
4) (77) likwidacji jednostki albo jej reorganizacji połączonej ze zmniejszeniem obsady etatowej, jeżeli przeniesienie strażaka za jego zgodą do innej jednostki lub na inne stanowisko nie jest możliwe,
4a) (78) niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonego w dwóch kolejnych opiniach służbowych, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy,
5) (79) z innych niż określone w pkt 2-4a ważnych przyczyn, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych.
4. (80) W przypadkach określonych w ust. 3 pkt 4 zwolnienie następuje po upływie 6 miesięcy, a w przypadku służby przygotowawczej - po upływie 3 miesięcy, od dnia ogłoszenia decyzji o likwidacji jednostki Państwowej Straży Pożarnej albo jej reorganizacji.
orzeczenia sądów
Art. 43a. (81) Stosunek służbowy strażaka wygasa z dniem jego śmierci lub uznania go za zmarłego.
Art. 44. (82) 1. (83) W razie uchylenia prawomocnego wyroku skazującego lub prawomocnego orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego i wydania w nowym postępowaniu prawomocnego wyroku uniewinniającego lub prawomocnego postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 Kodeksu postępowania karnego, uchyleniu ulegają wszystkie skutki, jakie wynikły dla strażaka w postępowaniu dyscyplinarnym przeprowadzonym w związku z popełnieniem przestępstwa stanowiącego przedmiot rozstrzygnięcia.
2. (84) Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1, podstawę orzeczenia kary dyscyplinarnej stanowiły przesłanki inne niż tylko oskarżenie o popełnienie przestępstwa, o uchyleniu skutków, jakie wynikły dla strażaka w wyniku postępowania dyscyplinarnego, decyduje minister właściwy do spraw wewnętrznych.
3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do postępowania w sprawach o wykroczenia.
4. (85) W razie uchylenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, obniżenia stopnia lub kary wydalenia ze służby, uchyleniu ulegają skutki, jakie wynikły dla strażaka w związku z wyznaczeniem na niższe stanowisko lub obniżeniem stopnia. O uchyleniu pozostałych skutków decyduje minister właściwy do spraw wewnętrznych.
Art. 45. (86) 1. Zwolnienie strażaka ze służby na podstawie art. 38 ust. 4 lub art. 43 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 3 i 4a nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że strażak wystąpił z pisemnym wnioskiem o wcześniejsze zwolnienie.
2. Zwolnienie strażaka ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz ust. 3 pkt 2 nie może nastąpić przed upływem 3 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że strażak wystąpił z pisemnym wnioskiem o wcześniejsze zwolnienie.
Art. 46. (87) Strażaka - kobietę nie można zwolnić ze służby w okresie ciąży lub w czasie urlopu macierzyńskiego, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 43 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz ust. 3 pkt 2, 4 i 5.
Art. 47. (88) 1. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej zwalnia ze służby:
1) oficerów,
2) innych strażaków - w przypadkach o których mowa w art. 43 ust. 3 pkt 5.
2. Pozostawienie w służbie strażaka w przypadku, o którym mowa w art. 43 ust. 3 pkt 2, wymaga zgody Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.
orzeczenia sądów
Art. 48. 1. Strażak zwolniony ze służby otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby oraz, na swój wniosek, opinię o służbie.
2. Strażak może żądać sprostowania świadectwa służby oraz odwołać się do wyższego przełożonego od opinii o służbie w terminie 7 dni od dnia otrzymania opinii.
3. (89) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, treść świadectwa służby, opinii o służbie oraz sposób i tryb ich wydawania i prostowania, z uwzględnieniem w szczególności:
1) przełożonych uprawnionych do wydawania świadectw służby i opinii o służbie,
2) niezbędnych danych, które powinny być zamieszczone w świadectwie służby i opinii o służbie,
3) trybu wydawania i prostowania świadectw służby oraz odwoływania się od opinii o służbie,
4) przełożonych uprawnionych do dokonywania sprostowań w świadectwie służby oraz rozpoznawania odwołań od opinii o służbie.
akty wykonawcze
Art. 49. 1. (90) Strażak zwolniony ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 3-5 oraz ust. 3 pkt 2 przed upływem 5 lat od ukończenia nauki w Szkole Głównej Służby Pożarniczej lub w szkole aspirantów oraz strażak, który w terminie 3 miesięcy od ukończenia nauki w tych szkołach nie podejmie służby w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej albo służby lub pracy w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, jest obowiązany zwrócić kwotę stanowiącą równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki.
2. (91) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, koszty, o których mowa w ust. 1, warunki ich zwracania oraz przypadki zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów, z uwzględnieniem w szczególności:
1) wysokości kosztów podlegających zwrotowi i sposobu ustalania ich wysokości,
2) organów uprawnionych do ustalania tych kosztów i ich egzekwowania,
3) trybu egzekwowania należności,
4) organów uprawnionych do zwalniania od obowiązku zwrotu tych kosztów,
5) trybu zwalniania od obowiązku zwrotu tych kosztów.
akty wykonawcze
Rozdział 6
Korpusy i stopnie w Państwowej Straży Pożarnej
Art. 50. Ustanawia się korpusy i stopnie w Państwowej Straży Pożarnej w następującym porządku:
1) w korpusie szeregowych straży pożarnej:
a) strażak,
b) starszy strażak,
2) w korpusie podoficerów straży pożarnej:
a) sekcyjny,
b) starszy sekcyjny,
c) młodszy ogniomistrz,
d) ogniomistrz,
e) starszy ogniomistrz,
3) w korpusie aspirantów straży pożarnej:
a) młodszy aspirant,
b) aspirant,
c) starszy aspirant,
d) (92) aspirant sztabowy,
4) w korpusie oficerów straży pożarnej:
a) młodszy kapitan,
b) kapitan,
c) starszy kapitan,
d) młodszy brygadier,
e) brygadier,
f) starszy brygadier,
g) nadbrygadier,
h) (93) generał brygadier.
Art. 51. 1. Stopień strażaka i starszego strażaka nadają przełożeni uprawnieni do mianowania na stanowiska służbowe.
2. Stopień strażaka nadaje się z dniem mianowania na pierwsze stanowisko służbowe w Państwowej Straży Pożarnej.
3. (94) Stopnie podoficerskie w Państwowej Straży Pożarnej nadają:
1) w Komendzie Głównej - Komendant Główny,
2) w Szkole Głównej Służby Pożarniczej i pozostałych szkołach - komendant szkoły,
3) w jednostce badawczo-rozwojowej - dyrektor jednostki,
4) w pozostałych jednostkach organizacyjnych - komendanci wojewódzcy.
3a. (95) Absolwentowi szkoły podoficerskiej Państwowej Straży Pożarnej pierwszy stopień podoficerski nadaje komendant szkoły.
4. (96) Pierwszy stopień aspirancki i stopnie oficerskie nadaje minister właściwy do spraw wewnętrznych na wniosek Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, a pozostałe stopnie aspirantów nadaje Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej.
5. (97) Stopień nadbrygadiera i generała brygadiera nadaje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Art. 52. Podoficerem lub aspirantem straży pożarnej może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 28, a nadto ukończyła szkołę podoficerską lub szkołę aspirantów straży pożarnej.
Art. 53. 1. Pierwszy stopień oficerski może być nadany osobie, która spełnia warunki określone w art. 28, a nadto posiada wykształcenie wyższe i odbyła przeszkolenie zawodowe.
2. Warunków określonych w ust. 1 nie stosuje się do absolwentów Szkoły Głównej Służby Pożarniczej.
2a. (98) Osobę przyjmowaną do służby, która posiada stopień wojskowy i kwalifikacje pożarnicze, mianuje się na odpowiedni stopień pożarniczy.
3. (99) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady odbywania przeszkolenia zawodowego, o którym mowa w ust. 1.
akty wykonawcze
Art. 54. (100) Nadanie kolejnego wyższego stopnia następuje stosownie do posiadanych kwalifikacji zawodowych oraz w zależności od zajmowanego stanowiska i opinii służbowej. Nadanie tego stopnia nie może jednak nastąpić wcześniej niż po przesłużeniu w stopniu:
1) strażaka - 1 roku,
2) sekcyjnego - 2 lat,
3) starszego sekcyjnego - 2 lat,
4) młodszego ogniomistrza - 3 lat,
5) ogniomistrza - 3 lat,
6) młodszego aspiranta - 3 lat,
7) aspiranta - 5 lat,
8) starszego aspiranta - 5 lat,
9) młodszego kapitana - 3 lat,
10) kapitana - 4 lat,
11) starszego kapitana - 5 lat,
12) młodszego brygadiera - 5 lat,
13) brygadiera - 5 lat,
14) starszego brygadiera - 4 lat.
Art. 55. 1. Stopnie podoficerów, aspirantów i oficerów straży pożarnej są dożywotnie.
2. Strażacy zwolnieni ze służby mogą używać posiadanych stopni, o których mowa w art. 50, z dodaniem określenia "w stanie spoczynku".
3. Utrata stopnia wymienionego w art. 50 następuje w razie:
1) utraty obywatelstwa polskiego,
2) skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę dodatkową pozbawienia praw publicznych,
3) wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby,
4) (101) (skreślony).
Art. 56. 1. Strażakowi przywraca się stopień w razie uchylenia:
1) prawomocnego skazania na karę dodatkową pozbawienia praw publicznych,
2) (102) kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby lub obniżenia stopnia.
2. (103) Decyzję o przywróceniu stopnia oficerskiego podejmuje minister właściwy do spraw wewnętrznych. W pozostałych przypadkach decyzję o przywróceniu stopnia podejmuje przełożony właściwy do nadania tego stopnia.
Rozdział 7
Prawa i obowiązki strażaków(104)
Art. 57. Strażak w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzysta z ochrony przewidzianej w kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych.
Art. 57a. (105) Strażak może podejmować dodatkowe zajęcia zarobkowe poza służbą za zgodą przełożonego uprawnionego do mianowania lub powołania.
Art. 57b. (106) 1. Strażak pełniący służbę w komendach Państwowej Straży Pożarnej jest obowiązany złożyć oświadczenie o swoim stanie majątkowym przy nawiązaniu i rozwiązaniu stosunku służbowego oraz na żądanie przełożonego uprawnionego do mianowania lub powołania.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do strażaków pełniących służbę w pozostałych jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej na stanowiskach wymagających powołania.
Art. 57c. (107) 1. Strażak nie może być członkiem partii politycznej.
2. Z chwilą przyjęcia do służby ustaje dotychczasowe członkostwo strażaka w partii politycznej.
3. Przynależność do organizacji lub stowarzyszeń zagranicznych albo międzynarodowych wymaga zezwolenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.
Art. 58. Strażacy mogą się zrzeszać w związkach zawodowych na zasadach określonych w ustawie o związkach zawodowych.
Art. 59. Strażak, który w związku ze służbą doznał uszczerbku na zdrowiu lub poniósł szkodę w mieniu, otrzymuje odszkodowanie w trybie i na zasadach określonych dla funkcjonariuszy Policji. W razie śmierci strażaka w związku ze służbą, odszkodowanie otrzymują pozostali po nim członkowie rodziny.
Art. 60. 1. (108) Strażak po 15 latach służby nabywa prawo do zaopatrzenia emerytalnego według zasad i na warunkach przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policj